Vennootschapsbelasting en douanerecht

Vennootschapsbelasting en douanerecht: Een huwelijk in de fiscale hemel?

Tristan Mighawry
Manager | Global Trade Compliance  

14 september 2024

Stel je voor: je bent CFO van een internationaal opererend bedrijf. Je hebt net een conference call afgesloten met je fiscalist over de vennootschapsbelasting, en nu staat er een meeting met je douane-expert op de agenda. “Pfff,” denk je, “wat een verschil!” Maar wacht eens even… is dat wel zo?

Laten we eens kijken naar de fascinerende wereld waar vennootschapsbelasting (Vpb) en douanerecht elkaar ontmoeten. Een wereld die op het eerste gezicht misschien zo spannend lijkt als een avondje Netflixen met je schoonouders, maar die bij nader inzien meer weg heeft van een fiscale achtbaan. Maak je gordels vast, want we gaan een ritje maken!

 

Het speelveld: Vpb vs. Douanerecht

Aan de ene kant hebben we de vennootschapsbelasting. Die gaat over de winst van je bedrijf en hoe de Belastingdienst daar een graantje van mee wil pikken. Aan de andere kant staat het douanerecht, dat zich bezighoudt met de waarde van goederen die de grens over gaan. Twee totaal verschillende dingen, toch? Nou, niet helemaal.

 

Het kruispunt: Transfer Pricing

Hier komt transfer pricing om de hoek kijken. Dat klinkt als een term die je tijdens een saaie PowerPoint-presentatie hoort, maar het is eigenlijk best spannend. Transfer pricing gaat over de prijzen die bedrijven binnen een groep aan elkaar rekenen. En laat dat nou net het punt zijn waar Vpb en douanerecht elkaar in de haren vliegen!

Stel, je bedrijf in Nederland koopt onderdelen van je zusterbedrijf in China. Voor de Vpb wil je de prijs misschien wat hoger hebben, want dan maak je minder winst in Nederland (waar de belasting hoger is) en meer in China. Maar voor de douane wil je juist een lagere prijs, want dan betaal je minder invoerrechten. Snap je? Het is als kiezen tussen een blauwe of een rode pil in de Matrix!

 

De wetgeving: Een fiscale puzzel

Nu wordt het echt leuk (ja, echt waar!). In artikel 8b van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 staat dat transacties tussen gelieerde ondernemingen ‘at arm’s length’ moeten zijn. Dat betekent dat je moet doen alsof je zusterbedrijf een willekeurige leverancier is. Geen vriendjespolitiek dus!

Maar wacht even… In het Douanewetboek van de Unie (DWU) staat in artikel 70 dat de transactiewaarde de primaire methode is voor het bepalen van de douanewaarde. En in artikel 71 worden allerlei elementen genoemd die bij die waarde opgeteld moeten worden. Het wordt nog leuker: artikel 72 noemt dingen die er juist vanaf mogen!

Het is als een fiscale Rubik’s kubus. Je draait aan de ene kant, en de andere kant verandert mee. Fascinerend, toch?

 

De rechtspraak: Waar douane en Vpb elkaar ontmoeten

Laten we eens een duik nemen in enkele arresten die niet alleen de douanewereld, maar ook de vennootschapsbelasting flink hebben opgeschud. Want in de fiscale wereld is alles met elkaar verbonden, als een soort belastingtechnische spinnenweb.

1. Het Hamamatsu-arrest (HvJ EU 20 december 2017, C-529/16)
   Dit arrest gaat over meer dan alleen douanewaarde. Het raakt de kern van hoe we met verrekenprijzen omgaan:

   • Vpb-implicaties: De onmogelijkheid om douanewaarden achteraf aan te passen heeft directe gevolgen voor de flexibiliteit van verrekenprijsbeleid in de Vpb-sfeer.

   • Winstbepaling: Als verrekenprijzen niet meer achteraf kunnen worden aangepast voor douanedoeleinden, hoe beïnvloedt dit dan de winstbepaling voor de Vpb? Het is als een fiscale versie van het vlinder-effect!

2. Het Philips-arrest (HvJ EU 26 april 2012, gevoegde zaken C-446/09 en C-495/09)
   R&D-kosten en douanewaarde klinken misschien niet sexy, maar de Vpb-implicaties zijn dat wel:

   • Kostenallocatie: De toerekening van R&D-kosten aan de douanewaarde heeft directe gevolgen voor de kostenallocatie in de Vpb-sfeer.

   • Immateriële activa: Dit arrest onderstreept het belang van een consistente behandeling van R&D-kosten in zowel douane- als Vpb-context.

   • Aftrekbaarheid: Als R&D-kosten bij de douanewaarde worden opgeteld, wat betekent dit dan voor de aftrekbaarheid in de Vpb? Het is als jongleren met fiscale ballen!

3. Het Carboni e derivati-arrest (HvJ EU 13 december 2012, C-116/12)
   De ‘first sale’ regel lijkt misschien een ver-van-je-bed-show voor de Vpb, maar niets is minder waar:

   • Supply chain structuur: De opzet van je toeleveringsketen beïnvloedt niet alleen de douanewaarde, maar ook waar en hoe de winst wordt belast voor de Vpb.

   • Substance: Dit arrest benadrukt het belang van economische substance in elke schakel van de keten, wat direct raakt aan Vpb-vraagstukken rond vaste inrichtingen.

   • Documentatie: De vereiste onderbouwing voor de ‘first sale’ regel sluit naadloos aan bij de steeds strengere eisen voor transfer pricing documentatie in de Vpb-wereld.

 

De praktijk: Waar de fiscale krokodil bijt

Nu denk je misschien: “Interessant allemaal, maar wat heb ik hieraan in de praktijk?” Nou, best veel eigenlijk! Hier zijn een paar scenario’s waar je mee te maken kunt krijgen:

1. De ‘omgekeerde’ transfer pricing aanpassing
   Stel, de Belastingdienst vindt dat je transfer prices te laag zijn en past ze naar boven aan. Wat betekent dit voor je douanewaarde? Moet je nu een aanvullende douaneaangifte doen? En hoe zit het met de btw? Het is als een fiscale domino-effect!

2. De royalty-puzzel
   Je betaalt royalty’s aan je moederbedrijf. Voor de Vpb is dit prima, want het verlaagt je winst. Maar de Douane kan zeggen dat deze royalty’s bij de douanewaarde opgeteld moeten worden. Hoe ga je hiermee om? Het is als schaken op meerdere borden tegelijk!

3. De waarderingsmethode-mismatch
   Voor transfer pricing gebruik je misschien de ‘cost plus’-methode, maar voor de douanewaarde moet je de transactiewaarde gebruiken. Hoe zorg je dat deze twee met elkaar in lijn zijn? Het is als het afstemmen van twee orkesten die verschillende partituren spelen!

 

De oplossing: Een geïntegreerde aanpak

Wat betekent dit allemaal in de praktijk?

1. Geïntegreerde aanpak: Vpb en douane zijn geen gescheiden werelden meer. Een beslissing in de ene sfeer kan grote gevolgen hebben in de andere. Tijd voor een holistische kijk!

2. Documentatie deluxe: Als je dacht dat je al veel documenteerde, denk dan nog eens na. De interactie tussen Vpb en douane vereist een nog grondiger onderbouwing van beleid en prijzen.

3. Flexibel, maar consistent: Met arresten als Hamamatsu moet je verrekenprijsbeleid misschien wel flexibeler zijn dan je systemen voor douaneaangifte, maar toch consistent blijven voor de Vpb. Het is als een fiscale versie van yoga – stretch waar je kan, maar zorg dat je niet breekt.

4. Proactieve afstemming: Overweeg om al in een vroeg stadium af te stemmen met zowel de Belastingdienst als de Douane. Ja, het klinkt als een fiscale groepstherapie, maar het kan een hoop hoofdpijn besparen.

5. Blijf bij: Deze arresten laten zien hoe snel het speelveld kan veranderen. Blijf leren, blijf je aanpassen, en wie weet ontdek je wel de volgende grote fiscale trend!

 

Conclusie: Een fiscale rollercoaster

Het raakvlak tussen vennootschapsbelasting en douanerecht is als een fiscale achtbaan. Er zijn ups, downs, scherpe bochten en soms zelfs loopings. Maar met de juiste aanpak en een beetje lef kan het ook ontzettend spannend en bevredigend zijn.

Dus de volgende keer dat je denkt dat Vpb en douanerecht twee verschillende werelden zijn, denk dan nog eens na. Ze zijn meer met elkaar verweven dan je denkt. En wie weet? Misschien vind je het uiteindelijk wel net zo opwindend als… nou ja, laten we het houden op ‘hartstikke leuk’.

Onthoud: in de wereld waar Vpb en douane samenkomen, is kennis macht. De kunst om deze twee te integreren? Dat is een ware superkracht. Dus blijf schaken op meerdere borden, jongleren met fiscale ballen, en wie weet win jij ooit de Fiscale Olympische Spelen (ja, die bestaan echt in mijn verbeelding).